Felsefe
Hayatın anlamı üzerine.
Felsefe nedir?
Bu kategoride felsefenin temel sorularından birine odaklanılır: iyi bir hayat nasıl yaşanır ve anlam nereden gelir? Antik çağdan bugüne uzanan düşünce akımlarını (Stoacılık, minimalizm gibi) ve eleştirel düşünme, ahlak, mutluluk üzerine kavramları günlük hayata bağlayarak öğrenirsin. Amaç ezber değil, kendi düşünce alışkanlıklarını sorgulamaktır.
Diogenes, Platon'un "insan" tanımını neden yolunmuş bir horozla çürüttü?
Platon "insan tüysüz iki ayaklıdır" deyince Diogenes tüylerini yolduğu bir horozu Akademi'ye fırlatıp "İşte Platon'un insanı" dedi. İşte bir kelimeyi tanımlamanın neden bu kadar zor olduğu.
Önizle→
Epikuros'un Sırrı: Zevkin Filozofu Neden Ekmek ve Suyla Yaşadı?
Adı sınırsız zevkle özdeşleşen Epikuros aslında ekmek ve suyla sade yaşayan bir filozoftu. Onun peşinde olduğu şey taşkınlık değil, sarsılmaz bir iç huzurdu.
Önizle→
Kelebek Olduğunu Rüyada Gören Adam mı, Adam Olduğunu Gören Kelebek mi?
Çinli filozof Zhuangzi bir gün kelebek olduğunu düşler. Uyanınca sorar: Ben mi kelebek olduğumu gördüm, yoksa şu an insan olduğunu düşleyen bir kelebek miyim?
Önizle→
Kendi Sözlerinin "Saçma" Olduğunu İtiraf Eden Kitap: Wittgenstein'ın Merdiveni
Wittgenstein, Tractatus'un finalinde kendi cümlelerinin saçma olduğunu söyler ve okurdan onları bir merdiven gibi kullanıp fırlatmasını ister. Peki bir kitap kendini nasıl yıkar?
Önizle→
Işınlanma Makinesine Girsen Çıkan Sen mi Olurdun, Yoksa Kopyan mı?
Filozof Derek Parfit'in ışınlanma deneyi, "ben kimim" sorusunu altüst eder. Ona göre kişisel kimlik göründüğü kadar önemli değildir; asıl önemli olan psikolojik süreklilik.
Önizle→
Hypatia: Gerçek Bir Filozofun Ölümü ve Etrafına Örülen Efsane
İskenderiyeli Hypatia gerçek bir matematikçi ve filozoftu, 415'te bir kalabalık tarafından linç edildi. Ama "kütüphaneyi savunurken öldü" kısmı sonradan uydurulmuş bir mit.
Önizle→
Kum Yığını Ne Zaman Yığın Olmaktan Çıkar?
Bir kum yığınından tek tek tane çekersen, o yığın hangi anda yığın olmaktan çıkar? Sorites paradoksu, "yığın" gibi belirsiz kavramların net sınırı olmadığını ve mantığı zorladığını gösterir.
Önizle→
Dikkat Etmek: Sessiz Bir Ahlak Eylemi
Simone Weil'e göre başkasının acısına gerçekten dikkat vermek en yüksek ahlaki edimdir; bunun için benliği boşaltmak, "décréation" dediği kendini geri çekme pratiği gerekir.
Önizle→
Çince Odası: Kusursuz Cevap Veren Ama Hiçbir Şey Anlamayan Zihin
John Searle'ün "Çince Odası" deneyi, bir makinenin sembolleri kusursuz işlese bile gerçekten anlamayabileceğini gösterir. Peki yapay zeka düşünüyor mu, yoksa sadece taklit mi ediyor?
Önizle→
Ölümden korkmak neden mantıksız? Epikuros'un 2300 yıllık teselli formülü
Epikuros, "Ölüm geldiğinde sen yoksun, sen varken ölüm yok" diyerek korkunun yöneleceği bir öznenin bulunmadığını gösterdi. Yirmi üç yüzyıl sonra modern beyin görüntüleme bile ölüm anının tamamen 'deneyimsiz' olduğunu doğruluyor. Korktuğumuz şey, dikkatle bakıldığında, korkulacak bir hedef sunmuyor.
Önizle→
Sonsuza dek yaşamak neden bir lanet olurdu?
Filozof Bernard Williams, 'Makropulos Vakası' üzerinden sonsuz ömrün her arzuyu, merakı ve anlamı tüketeceğini savundu. Ona göre ölümsüzlük bizi duygusuz bir kabuğa çevirir; ölümlülük ise aslında hayata değer katan gizli kaynaktır.
Önizle→
Aynı nehre iki kez girilmez de, peki neden hâlâ aynı nehir?
Herakleitos'un 'panta rhei' yani 'her şey akar' fikri, sürekli değişen bir su kütlesine neden hâlâ aynı ismi verdiğimiz paradoksunu açar. Cevap, hem nehirle hem de doğrudan sizinle ilgili.
Önizle→Felsefe üzerine okumalar
Bu kategoriyle ilgili kısa blog yazıları — dinlemeden önce ya da sonra oku.
İnsanlığın Hâlâ Tartıştığı 6 Büyük Felsefi Soru
Özgür irade, bilinç, kimlik, ahlak, ölüm ve iyi yaşam üzerine kesin cevabı olmayan ama düşündüren altı büyük soru ve arkalarındaki başlıca felsefi duruşlar.
Eleştirel Düşünme: Kendi Fikirlerini Sorgulama Sanatı
Sokratik yöntem, kanıt talep etmek, mantık hatalarını yakalamak ve önyargılara karşı koymak — eleştirel düşünmeyi günlük hayatta geliştirmenin somut yolları.
Minimalizm: Azın İçindeki Çokluk
Minimalizm boş bir ev dekoru değil, bir dikkat felsefesi. Daha az eşyayla değil, daha az gürültüyle daha çok anlam bulmanın yolları burada.
Felsefe hakkında merak edilenler
Stoacılık gerçekten ne öğretir?
Stoacılık, kontrol edebildiğimiz şeylerle (kendi yargılarımız, tepkilerimiz) edemediklerimiz (başkaları, olaylar) arasında ayrım yapmayı öğretir. Amaç, dış koşullara değil kendi tutumuna odaklanarak sağlam bir iç huzura ulaşmaktır.
Minimalizm sadece az eşyaya sahip olmak mı?
Hayır, minimalizm bir felsefe olarak temelde dikkatini gerçekten değer verdiğin şeye ayırmakla ilgilidir. Fazlalıkları azaltmak (eşya, meşguliyet, dikkat dağıtıcılar) bir amaç değil, anlamlı olana yer açmanın aracıdır.
Merak'ta bu konuda ne var?
Bu sitede Felsefe kategorisinde Stoacılık, minimalizm ve eleştirel düşünme gibi konularda blog yazıları ve kavram sözlüğü var. Kısa sesli anlatımları dinlemek için Merak uygulamasını App Store veya Google Play'den indirebilirsin.
Tüm Felsefe içeriklerini sesli dinle
Kısa anlatımları arka planda çal, çevrimdışı indir, serini sürdür. İlk ay ücretsiz.