Dünya Kültürleri
Dünyanın farklı yaşamları.
Dünya Kültürleri nedir?
Bu kategori, dünyanın farklı toplumlarının yaşam biçimlerini, düşünme tarzlarını ve gündelik geleneklerini konu alır. Burada Japonya'dan Ikigai, Kaizen ve Wabi-Sabi gibi kavramları, farklı kültürlerin kendine has gelenek ve ritüellerini, dilin düşünceyi nasıl şekillendirdiği gibi konuları merak edenler için giriş niteliğinde içerikler bulursun. Amaç, başka yaşamlara bakarak kendi bakış açını genişletmek.
"Sağ" ve "Sol" Olmayan Dil: Guugu Yimithirr Konuşanlar Neden Doğuştan Pusula Taşır?
Avustralya'nın Guugu Yimithirr dilinde "sağ-sol" yoktur; her şey kuzey-güney-doğu-batı ile anlatılır. Bu yüzden konuşanlar her an nerede olduklarını içlerinden bilir.
Önizle→
Bali'de Neredeyse Herkesin Adı Neden Aynı Dört İsimden Biri?
Bali'de çocuklara doğum sırasına göre isim verilir: Wayan, Made, Nyoman, Ketut. Yani birinin adı aslında kaçıncı çocuk olduğunu söyleyen küçük bir kod.
Önizle→
Madagaskar'da Ataları Mezardan Çıkarıp Onlarla Dans Etmek: Famadihana
Madagaskar'da Malagasi halkı birkaç yılda bir atalarını mezardan çıkarır, yeni kumaşa sarar ve müzik eşliğinde omuzlarında taşıyıp onlarla dans eder. Yas değil, sevinç dolu bir buluşmadır.
Önizle→
Bir Kral "Milli Mutluluk"u Ölçmeye Kalkarsa Ne Olur?
Bhutan kralı 1970'lerde "Gayrisafi Milli Mutluluk, Gayrisafi Milli Hasıla'dan önemli" dedi. Bu fikir 2008 anayasasına girdi ve bugün dokuz alan, 33 göstergeyle ölçülüyor.
Önizle→
Finlandiya'nın resmi emojisi neden "iç çamaşırıyla evde içmek"?
Fince'de "kalsarikännit" tek başına, dışarı çıkma niyeti olmadan iç çamaşırıyla evde içmek demek. Finlandiya bu kavramı öyle sahiplendi ki 2015'te resmi emojiler arasına ekledi.
Önizle→
Dünyada Yüz Yaşını En Çok Gören Yer Neden Sardunya'nın O Küçük Köşesi?
Sardunya'nın Ogliastra bölgesinde yüz yaşına ulaşanların oranı Avrupa ortalamasının kat kat üstünde. Nadir bir gen, izole yaşam, çobanlık ve sıkı aile bağları bir araya geliyor.
Önizle→
"Ben Varım Çünkü Biz Varız": Bir Afrika Felsefesi Koca Bir Ülkeyi Nasıl Değiştirdi?
Güney Afrika'nın Ubuntu felsefesi "insan ancak diğer insanlarla insan olur" der. Bu tek cümle, Mandela ve Tutu'nun yeni bir ülke kurma vizyonunun temelinde yatıyordu.
Önizle→
Kawasaki'nin Çelik Penis Festivali: Bir Tapınağın Utangaç Olmayan Hikâyesi
Japonya'da her bahar dev bir çelik penis heykeli sokaklarda taşınıyor. Kökeni Edo dönemi fahişelerine dayanıyor, geliri ise bugün HIV araştırmalarına gidiyor.
Önizle→
Müslüman Ama Her Şey Kadınlarda: Minangkabau'nun Miras Sırrı
Batı Sumatra'daki Minangkabau, hem Müslüman hem de milyonlarca kişilik anaerkil bir toplum. Peki ev ve toprağı kadınlara bırakırken İslam mirasıyla nasıl barışıyorlar? Cevap ikili bir sistemde saklı.
Önizle→
Sözleşmesiz Aşk: Mosuo Halkının "Yürüyen Evliliği"
Çin'in Lugu Gölü kıyısında yaşayan Mosuo halkında "tisese" denen bir birliktelik biçimi var: erkek geceleri sevdiği kadına gelir, gündüz kendi ailesine döner. Sözleşme yok, çocuklar annenin evinde büyür.
Önizle→
Sardinya'nın "İyi Ölüm" Kadını: Accabadora Efsane miydi, Gerçek miydi?
Sardinya folklorunda ağır hastalara tahta bir tokmakla son veren "accabadora" figürü var. 1929 Luras ve 1952 Orgosolo gibi belgelenmiş vakalar yüzünden tarihçiler bunun gerçek olup olmadığını hâlâ tartışıyor.
Önizle→
Sayı, Renk ve Gelecek Zaman Olmayan Dil: Pirahã Halkı Nasıl Düşünüyor?
Amazon'daki Pirahã halkının dilinde sayı sözcükleri, soyut renk adları ve iç içe cümleler yok. Bir dilbilimcinin bu iddiası, dilin evrensel kurallarına dair koca bir teoriyi sarstı.
Önizle→Dünya Kültürleri üzerine okumalar
Bu kategoriyle ilgili kısa blog yazıları — dinlemeden önce ya da sonra oku.
Konuştuğumuz Dil Düşüncemizi Şekillendirir mi?
Bazı diller "sağ-sol" yerine "kuzey-güney" der, bazıları mavinin tonlarını ayrı ayrı adlandırır. Peki dil, gerçekten nasıl düşündüğümüzü değiştirir mi?
Dünya Kültürlerinden Şaşırtıcı Gelenekler ve Ardındaki Mantık
İspanya'da siesta, Japonya'da orman banyosu, İzlanda'da dışarıda uyuyan bebekler... İlk bakışta tuhaf görünen geleneklerin ardındaki sağlam mantık.
Ikigai, Kaizen, Wabi-Sabi: Japon Yaşam Kavramları
Ikigai, kaizen, wabi-sabi, mono no aware, shōganai. Japon yaşam kavramlarının gerçek anlamları ve sıradan bir günün içinde nasıl işe yaradığı.
Dünya Kültürleri hakkında merak edilenler
Ikigai tam olarak ne anlama geliyor?
Ikigai, Japonca'da kabaca "yaşama sebebi" ya da "sabah seni yataktan kaldıran şey" anlamına gelir. Sevdiğin, iyi yaptığın ve anlam bulduğun şeylerin kesişimini tarif eden bir kavramdır; büyük hedeflerden çok gündelik küçük anlamlara işaret eder.
Konuştuğumuz dil düşünme biçimimizi gerçekten etkiler mi?
Dilbilimde bu konu "dilsel görecelik" olarak tartışılır. Bazı araştırmalar dilin renk algısı, zaman ya da yön gibi alanlarda dikkatimizi yönlendirebildiğini gösterir; ancak dilin düşünceyi tümüyle belirlediği fikri günümüzde daha temkinli karşılanır. Yani etki vardır ama sınırlıdır.
Merak'ta Dünya Kültürleri hakkında ne bulabilirim?
Bu sitede Ikigai, Kaizen, Wabi-Sabi gibi kavramlar, farklı kültürlerden gelenekler ve dil–düşünce ilişkisi üzerine blog yazıları ve kavram sözlüğü içerikleri okuyabilirsin. Kısa sesli anlatımları dinlemek için Merak uygulamasını App Store veya Google Play'den indirebilirsin.
Tüm Dünya Kültürleri içeriklerini sesli dinle
Kısa anlatımları arka planda çal, çevrimdışı indir, serini sürdür. İlk ay ücretsiz.