Felsefe

▶16 dk🇬🇧 EN

Sürünün durdurduğu tramvay 50 yıldır neden tartışılıyor?

Bir filozofun 1967'de uydurduğu basit tren senaryosu, bugün hem ahlak derslerinin hem de sürücüsüz araba mühendislerinin baş ağrısı oldu.

▶16 dk🇬🇧 EN

Stoacılar neden her gün ölümü düşünmemizi söyledi?

Antik Stoacılar 'memento mori' ile hayatı kısaltmayı değil, yoğunlaştırmayı amaçladı. Modern psikoloji de ölüm bilincinin önceliklerimizi netleştirdiğini gösteriyor.

Tüm tencerelerin neden yarısı boş çıkıyor? Sorites'in tuzağı

Antik 'yığın paradoksu', bir kum tanesi eklemenin yığın yapmadığını söyler. Bu basit bulmaca bugün ahlaki erteleme ve küçük kötü kararlarımızı açıklıyor.

Diogenes neden bir fıçıda yaşamayı seçti?

Antik Sinik filozof Diogenes, neredeyse hiçbir şeye sahip olmayarak özgür olmayı denedi. Modern minimalizm ve tüketim psikolojisi onun deneyini hâlâ tartışıyor.

Sisifos mutlu olabilir mi? Camus'nün ezber bozan cevabı

Tanrılar Sisifos'u sonsuza dek bir kayayı yokuş yukarı itmeye mahkûm etti. Camus, bu anlamsız çabada insanın özgürlüğünü ve mutluluğunu bulur.

Hangi seni 'sen' yapar? Theseus'un gemisi ve değişim

Bir geminin tüm parçaları yenisiyle değişirse, hâlâ aynı gemi midir? Bu 2000 yıllık bulmaca, kimliğimizin ve değişme yeteneğimizin sırrını gizliyor.

Tramvay sorusuna cevabın ülkene göre değişir mi?

Filozof Philippa Foot'un 1967'deki düşünce deneyi, MIT'nin 40 milyon kararlık dev anketinde ahlakın evrensel olmadığını ortaya koydu.

Üç sayfalık bir makale 2400 yıllık tanımı nasıl yıktı?

Edmund Gettier 1963'te yayımladığı kısacık yazıyla, Platon'dan beri süren 'bilgi nedir?' tanımını tek bir karşı örnekle çökertti.

Hâlâ aynı insan mısın, yoksa bedenin seni değiştirdi mi?

Antik 'Theseus'un Gemisi' bilmecesi ile modern hücre biyolojisi aynı soruda buluşuyor: parçaların tümü değişince 'sen' kim oluyorsun?

Mutluluk garantili bir makineye girer miydin?

Robert Nozick'in 1974'teki 'deneyim makinesi' deneyi, neredeyse herkesin sahte de olsa mükemmel mutluluğu reddettiğini ve bunun anlamını gösteriyor.

Her şeyi bilen biri yeni bir şey öğrenebilir mi?

Frank Jackson'ın 1982'deki 'Mary'nin Odası' deneyi, fizik bilgisinin 'kırmızıyı görmenin' ne olduğunu anlatamayacağını öne sürdü; üstelik kendi yarattığı argümanı sonra reddetti.

▶16 dk🇬🇧 EN

Stoikler 2000 yıldır neden işe yarıyor?

Marcus Aurelius bir imparatordu ama günlüğüne hep "kontrol edemediklerini bırak" diye yazıyordu. Modern psikoloji onu doğruluyor.